Storylistening – boekrecensie

– door Bert Heesakkers

‘Wie in de onderstroom gaat duiken, heeft een goede uitrusting nodig’

Verhalen in de onderstroom
Organisaties worstelen vaak met weerstand in veranderingstrajecten. Er wordt veel tijd besteedt aan het beschrijven van doelen, plannen, et cetera (de bovenstroom) om mensen mee te krijgen in een verandering terwijl er weinig (of geen) aandacht aan de gevoelens en sentimenten binnen de organisatie (de onderstroom). En laat nou net de onderstroom cruciaal zijn om verandertrajecten tot een succes te maken. Annet Scheringa en Simone Beemster beschrijven in hun boek Storylistening hoe de verhalen van de mensen uit die organisaties het hulpmiddel kunnen zijn om de onderstroom met de bovenstroom te verbinden en zo stilstand te verhelpen.

storylistening

Luisteren, luisteren, luisteren
Het boek begint met een korte inleiding over het belang van verhalen (informatie en verbinden), dat verhalen onze persoonlijke werkelijkheid beschrijven en wat een verhaal tot een verhaal maakt. Verder komt het belang van narratieve intelligentie (het kunnen herkennen van verhalen en weten hoe door te vragen) en een narratief klimaat (een veilige omgeving waarin verhalen oordeelvrij gedeeld kunnen worden) voorbij.

Naast een aantal voorwaarden (oordeelloos luisteren, luisteren en luisteren) en principes voor Storylistening (het oordeelloos luisteren naar verhalen; het duiden van verhalen; en dat een verhaal moet staan voor een patroon, niet voor een uitzondering) wordt de magische narratieve prikkelvraag geïntroduceerd om de verhalen uit de onderstroom te kunnen vangen. Met deze vraag wordt rechtstreeks naar twee elementen van een verhaal gevraagd, namelijk een emotie en een gebeurtenis (bijvoorbeeld: “Kun je me eens vertellen over een moment in je werk waarvan je zegt: Daar ben ik trots op!” of “Kun je een gebeurtenis beschrijven die laat zien: zo moet het echt niet?”).

Fabels in een blauwe organisatie
De casus over het verbeteren van de interne communicatie bij een gemeentedienst is een mooi voorbeeld waarin bijzondere verhaalvormen kunnen helpen om een moeilijke boodschap over te brengen. De belangrijkste thema’s die uit de verhalen van medewerkers gehaald zijn, worden in de vorm van een fabel geschreven en gepresenteerd. Door de verhalen in deze vorm terug te koppelen aan het management zijn de belangrijkste thema’s in één verhaal gestopt en is ervoor gezorgd dat verhalen meer dan geanonimiseerd waren.

En zelfs in zo’n blauwe organisatie als een gemeentedienst is de fabel een probaat middel om onderstroom informatie over te brengen. De rest van een boek bevat meer praktijkvoorbeelden van de toepassing van Storylistening in verschillende fasen van een veranderproces (interventies, diagnose, veranderstrategie en interventieplan) en vanuit verschillende vraagstukken (vormen en communiceren van visie- en missieverhalen, bijvoorbeeld).

Conclusie
In deze tijd van polarisatie is het meer en meer noodzakelijk om echt naar elkaar te luisteren. Nieuwsgierig zijn naar wat de ander te vertellen heeft. Met compassie luisteren wil nog niet zeggen dat je het met de ander eens hoeft te zijn. Maar het helpt de ander te begrijpen en samen uit een impasse te kunnen komen als je echt naar zijn of haar verhaal luistert. Storylistening geeft een goed inzicht in hoe (echt) luisteren naar (persoonlijke) verhalen in organisaties ingezet kunnen om stagnatie in transitietrajecten te verhelpen en de onderstroom met de bovenstroom te verbinden. Een aanrader.

Bert_Heeasakkers

Bert Heesakkers heeft jarenlang zijn jongensdroom geleefd en computer games ontwikkeld. Na een aantal jaar studenten te hebben opgeleid in datzelfde vakgebied volgt hij nu, als coach, trainer en storyteller zijn passie voor verhalen. Zijn missie is om door de kracht van verhalen mensen in beweging te krijgen.

 

Plaats een reactie