‘Bomen’ over de weg naar Santiago

door Ignace de Haes

Op goede vrijdag 2018 ben ik samen met mijn vrouw vanuit Den Bosch de pelgrimsweg naar Santiago genomen. Van tevoren had ik het idee opgevat om deze dagen niet ongemerkt voorbij te laten gaan.

Een pelgrimsdag bestaat net zoals een gewone dag uit een ritme dat als het ware vanzelfsprekend is: opstaan, ontbijten, lopen, lunchen, lopen, slaapplaats zoeken en eten. Ik had iets nodig om van elke dag een bijzondere dag te maken.  Als ik loop, heb ik de neiging om naar de grond te kijken of om mijn gedachten de vrije loop te laten, waardoor ik geen oog heb voor mijn omgeving. Wat zou ik kunnen doen om mijn aandacht voor de natuur te vergroten? Zo ben ik bij bomen terecht gekomen. Elke dag kom ik tenslotte bomen tegen. Ik heb mezelf de opdracht gegeven om elke dag een boom te fotograferen en daar een bijzondere boom van te maken door te beschrijven waarom ik juist die boom heb gekozen. De bomen werden mijn richtingwijzers naar Santiago. Bij het bomen over de weg naar Santiago heb ik hulp gezocht bij wijze denkers, die mij hielpen te reflecteren op de weg.

Thesis Storytelling Academy

Maar ik heb ook hulp gezocht bij de Storytelling Academy die ik gevolgd heb. In mijn thesis schrijf ik dat verhalen meestal over bijzondere ervaringen en gebeurtenissen gaan. Wanneer we pijn voelen, een vreemd geluid horen, iets moois meemaken of als ons plotseling iets overkomt, willen we erover vertellen. Maar veel dagen glijden voorbij zonder rimpelingen. De psychologen James Pennebaker en Janel Seagel gaan in hun artikel uit 1999 in op dit fenomeen. Zij concluderen dat de dagen ongemerkt voorbijgaan omdát we er geen betekenis aan geven, ze niet als bijzonder ervaren. De dag bestaat uit een ritme dat als het ware vanzelfsprekend is: opstaan, ontbijten, naar je werk gaan, lunchen, naar huis gaan, eten, tv-kijken. Het bestaat ook uit alledaagse ergernissen en als het alledaagse voorbij is, verlaat de herinnering eraan ons brein voor eeuwig; tenzij we er alert op zijn. Het mooie van het vertellen van verhalen is dat je alles bijzonder kunt maken, zodat het wél in het brein blijft hangen. In die benadering heeft iedereen een verhaal te vertellen. Het moet alleen aan de oppervlakte gebracht worden.

 

De zin van de dag

Een manier om de dagen betekenis te geven is door een dagboek bij te houden. Voor mijn thesis vroeg ik twintig mensen om mee te doen met een experiment. Ze kregen de opdracht om elke dag zinnen op te schrijven van ervaringen en/of gebeurtenissen die zijn bijgebleven. Het leverde stuk voor stuk mooie zinnen op waarin woorden als verbinding, ontmoeting, connectie, vriendschap, verrijking, bevrijding en idealen werden gebruikt. Iedereen blijkt op zoek te zijn naar een wereld waar idealen een kans krijgen in een positieve verbinding met andere mensen. De meeste deelnemers kregen meer oog en oor voor de bijzondere ervaringen van de dag. Het opschrijven van zinnen gaf ook positieve energie. Het normale alledaagse werd memorabel gemaakt.  Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoekje besluit ik om gedurende de pelgrimage naar Santiago elke dag zowel letterlijk als figuurlijk zin te geven aan mijn ervaringen door van elke dag een bijzondere dag te maken en daarover een zin op te schrijven. Dat heb ik gedaan aan door elke dag een boom bijzonder te maken.

Joseph Campbell en de bomen

Zo kwam ik een verhalenboom in het Vlaamse Diest tegen. Ik dacht dat het een oude wijze eik was, maar achteraf zei een boomdeskundige tegen mij dat het echt een plataan is. Voor mij blijft het een eik. De eik is de oerboom: de boom der bomen. De eik staat voor onvergankelijkheid en het eeuwige leven. In veel verhalen speelt de ‘oude eik’ een rol. De eik wordt geroemd om zijn wijsheid. Het lijfboek van de Storytelling Academy is van Joseph Campbell. Hij schrijft in zijn boek The Hero with a Thousand Faces dat mensen overal dezelfde soort verhalen vertellen. Alleen in uiterlijke vorm zijn er verschillen, omdat, afhankelijk van de culturele context, verschillende symbolen worden gebruikt. Ze gaan over de reis van een held op zoek naar zijn eigen identiteit. Campbell heeft het ook over de functie van bomen in verhalen. Boeddha krijgt zijn verlichting bij de bodhiboom. Eva eet de appel van de appelboom. In het taoïsme heeft de nutteloze boom een belangrijke betekenis. De Chinese taoïstische wijsgeer Zhuang Zi heeft het over een grote boom die hij chu noemde. De stam zit vol bulten, de takken zijn krom en geen timmerman wil dit hout. Zo kan de chu imposant worden en schaduw bieden terwijl de bomen in zijn omgeving worden gekapt. Elke boom heeft een schaduw. Om elke boom kun je heen lopen en elke boom kun je bewonderen. Daarin zit precies het nut van de nutteloze boom. In het islamitische paradijs groeien twee bomen: een boom die precies zoveel bladeren heeft als er mensen zijn op aarde en een boom die beschutting geeft aan mensen die overleden zijn.

Volgens Campbell is het belangrijkste van verhalen niet het zoeken naar informatie, maar het zoeken naar vertrouwen, naar verbinding. Het universele verhaal over de reis van de held is bij ons nu letterlijk verengd tot een pelgrimsreis. Wij hebben het verlangen geformuleerd om naar Santiago te lopen en hebben de weerstand overwonnen. We hebben een sabbatical van ons werk geregeld en opgenomen, ons huis in bewaring gegeven aan onze jongste zoon, administratieve zaken geregeld en zijn gaan lopen. We zijn de drempel overgegaan en zijn vol verwachting van wat komen gaat.

 

Boek en foto-expositie

Nu zijn deze ervaringen gebundeld in het boek en in een foto-expositie. Vanaf eind oktober is het boek: ‘Bomen over de weg naar Santiago’ te verkrijgen bij Berne Media: https://www.berneboek.com/9789089723505/haes-ignace-de/bomen-over-de-weg-naar-santiago/

Vanaf die datum is er ook een foto-expositie te zien met dezelfde titel n het Erasmusgebouw van de Radboud Universiteit.

Voor meer informatie:  http://ignacedehaes.ruhosting.nl/

 

Ignace-de-Haes
Ignace is werkzaam bij de faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen aan de Radboud Universiteit.
Hij heeft Communicatiewetenschappen in Amsterdam en Corporate Communication in Rotterdam gestudeerd en de Storytelling Academy afgerond.
Zijn uitgangspunt is via het formuleren van memorabele zinnen en verhalen antwoord te zoeken op de vraag: Wat is de zin om …..
Zin geven aan loopbaan en/of levensloop (opnieuw) via wezenlijke zinvragen. Succesvol te solliciteren met een goed verhaal.
Zin hebben om onderdeel te zijn van je gemeenschap (privé en/of werk).
Letterlijk de ruimte te nemen om op verhaal te komen.
Hij doet dat op de universiteit, bij u thuis, in uw organisatie, via workshops, meerdaagse trainingen met collega’s: in een klooster (storytelling en spiritualiteit) in een stiltecentrum (storytelling en mindfulness) of op andere locaties.

Ignace de Haes is werkzaam op de faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit en houdt zich bezig op het terrein van storytelling, loopbaan en zingeving via colleges, workshops, weekenden en blogs.
http://ignacedehaes.ruhosting.nl/

 

Plaats een reactie