Leiders over storytelling: Rob Becker

door Reinier Rombouts

‘Vertel de waarheid: als we zo doorgaan, lopen we tegen de muur’

Vertellen + leiden = verleiden. Medewerkers, klanten, burgers. Ze willen best in beweging komen, als ze daartoe worden verleid. Hoe zetten leiders verhalen in om daadwerkelijk effectief te leiden? Hoe gebruiken zij storytelling om management en medewerkers in beweging te krijgen en vertrouwen te creëren? In deel 1 van deze serie interviews met leiders het verhaal van Rob Becker (49), professioneel toezichthouder en voormalig directeur en management-consultant.
Gespannen keken de medewerkers van de verliesgevende afdeling naar de nieuwe directeur die net aan zijn verhaal was begonnen. Ze hadden zijn voorgangers meerdere malen aangehoord. Ja, het ging slecht met de omzetcijfers van hun product. En ja, de toekomst zag er niet best uit. Maar het doemscenario dat ze jaren geleden eens voor zich hadden gezien, was vervaagd. Ze zaten er toch nog steeds? Dat was de realiteit. Was. Want de nieuwe directeur benoemde hun gedachten. Hij gaf hen gelijk. En vertelde ze direct dat het hem speet, maar dat het scenario realiteit ging worden. De afdeling ging dicht. Ik zat achter hem op een tafel die tegen de wand was geschoven en zag berusting en respect in de ogen van de medewerkers. Eindelijk duidelijkheid. Nadat hij alle vragen had gehoord en beantwoord, vroeg de directeur zijn medewerkers om dit verhaal in de lunchpauze die volgde nog niet te delen met collega’s van het andere team dat na de pauze dezelfde boodschap zou krijgen. Toen we samen de trap afliepen om wat te gaan eten, vroeg ik hem of het niet riskant was om die verantwoordelijkheid bij de medewerkers te leggen. Ik zag als zijn communicatieadviseur enkele risico’s. Hij vond dat het prima kon. Geef dat vertrouwen en die verantwoordelijkheid. Bij het begin van de tweede sessie zat ik weer achterin de ruimte en lette goed op de medewerkers en hun reacties. Het was meteen duidelijk: niemand had zijn collega ingelicht. Durven inlichten. Dat moeilijke verhaal lieten ze aan de nieuwe directeur over. Die nieuwe leider was Rob Becker.

Read more

Tof

door Reinier Rombouts
Je zult maar worden aangesteld als nieuwe kapitein van slagschip UWV. Alstublieft: een vastgelopen schuit. De rest van de bemanning? We hebben een aanzienlijk deel net achtergelaten in de vorige haven. Ja, we liggen even vast op een zandbank ver uit de kust. Maar u krijgt het vast in beweging. Communicatie met het vasteland? Ja hoor, er zijn communicatiemiddelen aan boord. Het schip is prima bereikbaar, tenminste wanneer de systemen in de lucht zijn. Succes!
Net aan boord waait er direct een bericht binnen: een verhaal van een klant in de krant. Vier pagina’s, één grote aanklacht in de vorm van de persoonlijke belevenissen van een werkloze journalist. Een noodkreet die het gevoel onder de UWV-klanten perfect verwoordt. Crisis. Wat te doen? Waar veel organisaties in een dergelijke situatie in de kramp schieten, gaan negeren en het ‘negatieve verhaal’ proberen om te buigen met onrealistische statements, deed Tof Thissen wat een leider behoort te doen: hij las het verhaal en gebruikte het direct voor de verandering die hij wil creëren: het schip weer op koers krijgen. Hij belde de journalist. Niet om hem te bewegen zijn verhaal aan te passen of zelfs uit de krant te houden. Maar om hem dit te zeggen: “Het schrijnt en schuurt, maar het is óók een prachtig verhaal en het is goed dat het is opgeschreven. Wij willen zelf ook héél graag dat er weer een eerste face-to-facecontact komt met nieuwe klanten en hopelijk gaat dit verhaal helpen om dat voor elkaar te krijgen.”

Read more

Story-goeroe Robert McKee: ‘Storify your data’

door Reinier Rombouts

Het overgrote deel van de organisaties en merken is bang voor het negatieve, leeft niet de realiteit en praat het liefst over zichzelf. Geen wonder dat voor 95% van de merken geldt dat 95% van de consumenten het niets kan schelen of zij morgen verdwijnen. Pijnlijke conclusie, maar de waarheid is hard, volgens Robert McKee. En alleen de waarheid helpt je om een verhaal met betekenis te vertellen. Eén waarna consumenten iets gaan doen. Dat is namelijk het doel van ‘storytelling in business’: de luisteraar komt in actie na het horen of zien van je verhaal. Door het kopen van een product of dienst, of het simpelweg doorvertellen van jouw verhaal: er gebeurt iets.

 

Read more

Dagboek met zwarte bladzijden

door Reinier Rombouts

Verhalen zijn een sterk middel. Hoewel leiders een arsenaal aan mogelijkheden hebben om burgers, medewerkers en consumenten in beweging te krijgen, is een goed en geloofwaardig verhaal vaak de enige manier om een publiek doeltreffend te raken. Ze zo mee te nemen dat ze na afloop zelf inzien waarom actie nodig is. Leiden is vertellen. En vertellen is leiden. Het is niet alleen eenzaam aan de top, eenmaal daar aangekomen blijken je middelen vaak aardig uitgeput en weinig rechtstreeks. Wat je rest, is je verhaal. Liefst zo persoonlijk mogelijk. Een verhaal met urgentie om te duiden en verleiden, anders wordt leiden al gauw lijden.
Wat voor de machtigen geldt, telt opvallend genoeg ook de meest zwakke onder ons. Een klokkenluider is meestal een medewerker die vrijwel alles kwijt is. Verloren. Zwartgemaakt. Uitgeput. Maar één ding kon de machtige organisatie hem niet afpakken: zijn verhaal. Een verhaal dat soms sterker is dan een complete organisatie.

Read more

Nooit genoeg

– door Reinier Rombouts
Vroeger vertelde hij niks. Zijn motto luidde eerder ‘show don’t tell’. Uitgevoerd op geheel eigen wijze. Hij dacht dat hij de beste wielrenner ter wereld was. Een zelfverzekerde, zelfverklaarde held. Verhalen over hem gingen vrijwel nooit echt over hemzelf. Maar over zijn Porsche. Over vrouwen. Over Italië. En over fietsen, dat dan nog wel. Het leverde hem veel op, maar kostte nog meer. Ik vond hem interessant in die tijd. Een verademing tussen de grijze muizen op de fiets. Maar hij was ook een succes dat geen verhaal wilde worden.
Thomas Dekker.

Het wielertalent dat werd gepakt op dopinggebruik, die na de gebruikelijke omtrekkende bewegingen bekende en een schorsing van twee jaar aan de koersbroek kreeg. Zijn bekentenis groeide uit tot een biecht die bijzonder mag worden genoemd in de wielerwereld. Zeker, er zijn de afgelopen jaren meer oud-wielrenners geweest die de omerta doorbraken. Onder wie grotere namen dan Dekker. Maar niemand ging zo ver als hij. Bovendien: Dekker ziet zichzelf niet als oud-renner, terecht: hij is 30.

Wie niets vertelt, wordt misschien wel gezien, maar niet gekend. Zo voelde hij het zelf blijkbaar ook, getuige de titel van de documentaire die hij liet maken tijdens zijn schorsing: ‘Niemand kent mij’. Daarin laat hij journalist en documentairemaker Geertjan Lassche anderhalf jaar toe in zijn leven om hem te volgen bij zijn pogingen terug te keren aan de top. En of dat nog niet genoeg was, vertelde hij zijn levensverhaal in zijn biografie Schoon genoeg. Het verhaal van Thomas Dekker is fascinerend. Waarom? Omdat het echt is. Geen goed-nieuws-show, maar confronterende journalistiek waarin menselijke zwakheden, falen en het gevecht voor succes elkaar in rap tempo afwisselen.

Het is ook fascinerend materiaal, omdat we dit soort verhalen te weinig zien. Terwijl ze zich dagelijks voltrekken. Overal. Leiders, bedrijven en ondernemers die dagelijks proberen hun publiek te boeien met hun boodschap, kunnen een voorbeeld nemen aan de gevallen held. Laat eens journalisten toe ‘behind-the-scenes’ van de gouden muur die je om je organisatie hebt gebouwd. Geef ze tijd en ruimte om zelf hun oordeel te vellen en vertrouw erop dat dit een geweldig verhaal oplevert. Eén dat wel beklijft.

Thomas Dekker slaagde in zijn poging om na zijn schorsing terug te keren in het profpeloton, maar het grote succes bleef uit. Nadat zijn ploeg Garmin zijn contract liet aflopen, bedacht Dekker een nieuwe stunt: een aanval op het werelduurrecord op 25 februari. En zo was hij deze dagen weer in het nieuws. Voorafgaand aan de recordpoging vertelde hij zijn verhaal aan iedereen die het wilde horen. Realistisch. Persoonlijk. Open. Compleet geloofwaardig en nergens meer op te pakken. De wereld keek even mee over zijn schouder en gunde hem zijn succes. Zou hij dan toch nog slagen? Voor even de snelste en beste renner ter wereld zijn? Zelf zag hij het vooral als een mogelijk contract bij een nieuwe ploeg, maar zijn publiek zag meer: een slotakkoord en proloog ineen.

Hij haalde het net niet. Het uur was 17 seconden te kort. 270 meter scheidde hem van het allerhoogste. Zo dichtbij. Publiek en media keken hem na terwijl hij in de catacomben van het stadion verdween. Een held in hun ogen.

Nu al hunkerend naar het nieuwe hoofdstuk in het levensverhaal van Thomas Dekker. Wat het wordt? Geen idee, maar het komt er. Want van wie zich zo laat zien, krijgt het publiek nooit genoeg.

Reinier Rombouts is senior PR adviseur bij Pride PR en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b

Krediet verspeeld

Fictie haalt de werkelijkheid in

– door Reinier Rombouts

U staat als klant centraal. Echt. Het bank- en verzekeringswezen draait om u. Wij handelen in uw belang. Transparant, toegankelijk, betaalbaar. Natuurlijk, er zijn de nodige fouten gemaakt in het verleden. We hebben als financiële sector krediet verspeeld, vertrouwen verloren en ja, er was iets met een crisis. Maar dat ligt achter ons. Nu draait het om u, de klant. Sterker, we hebben er speciaal een programma voor ingericht: Klant Centraal! U bent welkom.

Gelooft u dit verhaal?

Nee?

Gek. U bent een klant. Iedereen is klant. Ook degenen die dit verhaal vertellen. Meestal met de beste bedoelingen.
Gelijk heeft u. Ik geloof het ook niet. Verhalen werken alleen als ze ook geloofwaardig zijn. Wanneer is een verhaal het waard om te geloven? Wat mij betreft moet het in ieder geval een ‘eigen’ verhaal zijn. Over jou. Of over jouw organisatie. Googelt u gerust even op ‘klant centraal’ of ‘klantbelang centraal’. Inderdaad. Alle financiële instellingen vertellen al enige tijd dat u als klant bij hen centraal staat. Allemaal hetzelfde liedje. Logisch, want het verhaal is voor hen bedacht. Opgelegd. Gescript door toezichthouder AFM. Die als een strenge ouder straf en beloning uitdeelt. En de financiële instellingen met een goed of slecht rapport naar huis stuurt.

Een gemiste kans. Er werken bij banken en verzekeraars nog steeds massa’s medewerkers met hart voor de klant. Met een authentiek verhaal over hun organisatie. Over hun klanten. Echte verhalen over gemaakte fouten en nieuwe oplossingen. Verhalen die vrijwel nooit naar buiten komen. En er zijn talloze klanten die hun bank of verzekeraar graag van gratis advies voorzien om de dienstverlening te verbeteren. Maar waar kunnen zij hun verhaal doen?

Hoogste tijd voor financiële instellingen om hun eigen, echte, verhaal te vertellen. Noodzakelijk ook, want wie niet zelf openheid van zaken geeft, loopt het risico dat een ander dat voor hem doet. In het geval van de banken is het al zover. Waar eerder een boek als De Prooi inzage gaf in de wereld van de banken, trekt momenteel de voorstelling Door de bank genomen van De verleiders volle zalen. Fictie haalt werkelijkheid in. Het scenario dat de topacteurs het publiek voorschotelen is realistischer dan de kreten die de banken zelf naar hun klanten uitspugen. Zo levensecht dat ze zelfs een Burgerinitiatief zijn gestart. De acteurs krijgen het publiek – allemaal klanten – op de banken. Staande ovatie. In het theater staan zij centraal. Daar wel.

Reinier Rombouts is senior PR adviseur bij Pride PR en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b

Barman

Barman

Creëer je eigen fans

– door Reinier Rombouts

Hij stak een sigaret op, zette rustig enkele stappen alsof hij in zijn huiskamer liep en leek even een moment alleen. Alsof de film van afgelopen twintig jaar in een seconde voorbij flitste. Bij de eerste slag van de gitarist was hij er weer en sprong richting de microfoon. De soundtrack van de film, zijn film, golfde direct als een orkaan door de zaal.

Ruzie. Euforie. Bandleden die weg gingen. Nieuwe muzikanten die kwamen. Prachtige platen. Zelfs het (tijdelijk) stoppen van de band. Alles had hij overleefd. Geleefd. En nu stond hij hier in Paradiso. Amsterdam. En speelde hij het beste uit zijn oeuvre tijdens de dEUS-tour ter ere van het twintigjarig bestaan van de band. Twintig jaar later. Twintig jaar ouder. Tom Barman speelde, schreeuwde, danste en sleepte iedereen mee. Band en publiek. Energiek als een debutant, gelouterd als een aanvoerder.

De soundtrack van twintig jaar leven voerde me mee naar eerdere concerten, ontmoetingen en momenten die met de songs in me opborrelden. Zoals het magische optreden op Lowlands in 1999 waar de tent bijna ontplofte. Of het biertje dat ik met Barman dronk na een concert in Tilburg, waar ik hem die avond tegen het lijf liep in de kroeg. De dichte deur van de Oosterpoort in Groningen zie ik ook nog zo voor me. Met een briefje erop: concert verplaatst. Barman had stemproblemen. Mijn vriendin en ik hadden er een weekendje Groningen van gemaakt. Met dEUS als toegift. Op de inhaaldatum, enkele dagen later, reed ik met een vriend op een avond twee keer het halve land door voor een set van anderhalf uur. Meer dan de moeite waard. Zeker en vast.

De jonge Barman besloot twintig jaar terug zijn droom na te jagen. Het werd een ware veldslag. Een reis langs afgrondelijke diepten en hallucinerende hoogten. Waarin hij harde keuzes maakte en regelmatig zelf diep werd getroffen. Maar altijd bleef geloven. In zichzelf. In dEUS. In zijn eigen verhaal.

 

Durven, het eigen verhaal blijven vertellen, doen waar je in gelooft: ook voor organisaties cruciale ingrediënten om je in de huidige complexe wereld te laten zien. Niet naar je PR kijken als een verkooppraatje. Dan word je binnen no-time ontmaskerd als onecht. Nee, haal de buitenwereld binnen. Vertel de journalist jouw verhaal: de pieken en de dalen. Fascineer je klanten. En accepteer dat sommigen niets van je moeten hebben. Creëer je eigen fans die in jouw verhaal geloven. En eraan deelnemen. Die ervoor willen betalen en er aan het eind nog een daverend applaus voor over hebben ook.

Barman trapt zijn sigaret uit op het podium. Rookverbod? Niet voor hem. Hij gelooft nog in dezelfde jongen als twintig jaar geleden. Een verbod bestond nog niet.

Reinier Rombouts is senior PR adviseur bij Pride PR en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b

Meesterverteller van het jaar 2014

Meesterverteller: ‘Je moet de noodzaak voelen om een verhaal te vertellen’

– door Reinier Rombouts

Sahand Sahebdivani (33) is Verteller van het Jaar 2014. De meesterverteller en oprichter van Vertelcafé Mezrab in Amsterdam is ambitieuzer dan ooit. Hij wil het vak van vertellen verbreden, verruimen en vergroten. Meer jonge vertellers. Met een diverse achtergrond en afkomst. Voor een groter publiek.

1. Je bent Verteller van het Jaar 2014. Het jaar zit er bijna op. Hoe kijk je erop terug?
Een mooie ervaring. Ik zette me altijd al in voor het vertellen. Dat deed ik voordat ik deze eretitel kreeg en dat blijf ik doen als de titel naar een opvolger gaat. Ik merkte vooral dat er meer media-aandacht was: een mooie kans om te vertellen over vertellen. Bijvoorbeeld in het radioprogramma Kunststof. 2014 was een veelbewogen jaar voor mij. Samen met anderen heb ik veel nieuwe vertel-initiatieven opgestart. Zoals de StorySlam in Mezrab, waarbij twee teams van verhalenvertellers elkaar op ludieke wijze uitdagen. Het met verhalen tegen elkaar opnemen. En heb ik veel opgetreden, ook in het buitenland. Door zo intensief bezig te zijn in de vertel-scene heb ik gezien dat we nog veel kunnen ontwikkelen. Er is zoveel te doen. Ik wil dat er meer jonge vertellers komen. Een groter aantal vertellers met een niet-Nederlandse achtergrond. Meer kleur. Variatie. En we kunnen nauwer samenwerken met onze zuiderburen. Wanneer Nederlandse en Vlaamse vertellers de handen ineen slaan, kunnen we optimaal gebruikmaken van ons taalgebied. In zoveel mogelijk plaatsen onze stem laten horen.

2. Mezrab is een succes. Hoe is het ontstaan en wat wil je nu met dit podium? Verhalen vertellen zit in mijn bloed. Jaren geleden was er geen podium voor vertellers in Amsterdam. Ik zat met vrienden in een park waar we onze verhalen aan elkaar vertelden. Ik wilde een thuis creëren. Een huiskamer, een podium. Dat is Mezrab geworden. Inmiddels ben ik ambitieuzer. Ik wil dat vertellers een groter publiek krijgen. En dat een veelvoud aan vormen van vertellen tot volwassenheid komen. Mezrab helpt om die doelen te bereiken. Wij geven bijvoorbeeld jong talent een kans.

3. Wanneer is een verhaal voor jou een goed verhaal? Voor mij is het meest belangrijk dat de verteller werkelijk de noodzaak voelt om het verhaal te vertellen. Het moét worden verteld.

4. Je hebt onlangs de Mezrab Storytelling School opgericht. Ook een nieuw vertel-initiatief? Zoiets, ja. Onze school opent zijn deuren pas na de zomer van 2015, maar online zijn we al bereikbaar: we werven leerlingen. Iedereen is welkom, maar we richten ons in ieder geval op jongeren. Ik zie bijvoorbeeld veel allochtone stedelingen die zich creatief willen uiten. Hun verhaal willen vertellen. Die gaan niet vier jaar studeren aan de Kleinkunstacademie. En in een workshop van een dag leren ze te weinig. Wij bieden een soort tussenopleiding. Ik wil graag mijn ervaring delen. Iets doorgeven. Doorvertellen.

5. Wat is jouw tip voor verhalenvertellers? Denk na over je publiek. Voor welk publiek wil je vertellen en waar zitten jouw luisteraars op te wachten? Wat kunnen zij met jouw verhaal? Daar zie ik nog veel mis gaan. Storytellers vertellen een mooi verhaal, maar zetten het niet in de juiste context waardoor het dood slaat. Zonde. Hoe ik dat zelf doe? Ik vind het mooi om de verhalen over mijn familie te vertellen. Mijn ouders ontvluchtten Iran toen ik drie was. Alles moesten we achterlaten, maar onze verhalen gingen mee. Mijn vader wekte ons vaderland tot leven in zijn verhalen. En die verhalen vertel ik tot op de dag van vandaag. Aan dergelijke verhalen is behoefte in een land als Nederland. Met al zijn immigranten. Ik ben groot geworden in Nederland, maar mijn roots liggen ergens anders. Daar kunnen luisteraars zich mee identificeren. Allochtonen én autochtonen. Zij luisteren naar mijn verhalen en herkennen zich, gaan hun eigen verhalen delen. Dan is het niet enkel een mooi verhaaltje, maar heeft het betekenis. Dan kunnen mensen er iets mee doen of mee bereiken.

6. 2014 zit er bijna op. Nog even en er is een nieuwe Verteller van het Jaar. Wie wordt jouw opvolger? Geen idee. Kandidaten komen nu langzaam in de kijker. Daar kan ik verder niets over zeggen, want ik zit in de jury. In januari wordt de Verteller van het Jaar 2015 gekozen. Waar ik op let als jurylid? In ieder geval of iemand in staat is om een nieuw publiek te trekken. Toeschouwers die nog niet eerder naar vertelavonden kwamen. Iemand die het in zich heeft om het vak van vertellen groter te maken. En daar help ik mijn opvolger graag mee. Want verhalen moeten niet alleen worden verteld, maar vooral worden gehoord. Meer weten over de Verteller van het Jaar 2014? Sahand blogt over zijn avonturen.

Reinier Rombouts is senior PR adviseur bij Pride PR en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b

Het script voor de kroonprins

– door Reinier Rombouts

Het leven is vaak wat je gebeurt. Je weet wel: van die andere plannen die nooit doorgaan. Vooral die waar je zo druk mee was. Je hebt het allemaal goed voorbereid, zorgvuldig gepland en er hard voor gewerkt. Je verdient het echt. Wat zeg ik? Je bent eigenlijk al eigenaar van dat nieuwe huis. Je hebt die baan al. En terecht. Alleen nog even tekenen.
Bijrol
Ronald Koeman had eind vorig jaar de pen al in de hand om te tekenen als nieuwe bondscoach van het Nederlands Elftal toen de KNVB ineens Guus Hiddink uit de hoge hoed toverde. De voetbalbond paste het script voor Koeman aan: hij mocht een bijrol vervullen naast ome Guus. Koeman kwaad. Hij bedankte. En zag hoe zijn rivaal Louis van Gaal derde werd met de Nederlandse spelers op het WK in Brazilië. Van Gaal mocht vervolgens naar Engeland om daar de grootste club van het land te trainen: Manchester United. Ook dat nog.Kroonprins
Koeman, kroonprins onder de trainers, legde het af tegen de oude koningen van het trainersgilde. Hij vertrok bij Feyenoord en werd coach van Southampton, een Engelse club die deze zomer compleet werd leeg gekocht en door de kenners werd ingeschaald als degradatiekandidaat. Terwijl Koeman zijn beste spelers zag vertrekken, gaf Louis van Gaal intussen bakken met geld uit in Manchester. Hiddink liet onderwijl de teugels vieren bij Oranje en scoorde punten bij de internationals als de gezellige oom die de strenge ‘vader Louis’ deed vergeten.

Nieuw hoofdstuk
Koeman dacht aan de crises die hij eerder doorstond in zijn trainerscarrière (ontslagen bij Valencia en AZ), haalde zijn schouders op en keek welk script het leven hem voorschreef. Southampton kwam. Koeman belde zijn broer Erwin, vroeg hem of hij zijn assistent wilde worden en samen vertrokken zij naar Zuid Engeland. Ronald koos voor het verhaal zoals zich dat aan hem opdrong. Accepteerde dat de sterspelers van de club werden verkocht en kocht zelf (op papier mindere) spelers. Hij vertrouwde op zichzelf, zijn broer en de spelers in zijn selectie. Hij sloeg de bladzijde om en startte voor zichzelf en de voetbalclub een nieuw hoofdstuk.

Succesverhaal
Inmiddels zijn de eerste zes speelronden in de Premier League gespeeld. Koeman zorgde voor de beste seizoenstart uit de clubgeschiedenis: Southampton staat tweede. Het Manchester United van Louis van Gaal begon dramatisch. Waar Ronald Koeman op het schild wordt gehesen, is Louis nu koning af. Manchester United is zevende in de rangschikking. En op 6 december moet Van Gaal op bezoek bij Koeman.
Is het bondscoachschap nog onderdeel van zijn levensverhaal? Waarschijnlijk wel. Het staat alleen een paar hoofdstukken verder in het script dan Koeman dacht. Als hij zo doorgaat, komt ook de KNVB vanzelf weer bij hem op bezoek.

Reinier Rombouts is senior PR adviseur bij Pride PR en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b

Het is wél persoonlijk bedoeld

Hoe rampverhalen tot leven komen

Door Reinier Rombouts

Een oorlog, een ramp, een aanslag. Grote gebeurtenissen die het nieuws tijden domineren, zijn vaak zo complex, omvangrijk of ver weg dat het voor de gemiddelde nieuwsvolger moeilijk is de impact te voelen. Honderden, duizenden doden zijn erg. Heel erg. Vluchtende vrouwen en kinderen aan de andere kant van de wereld zijn zielig. En natuurrampen zijn dramatisch en spectaculair. Iedere avond trekken dergelijke nieuwsitems aan ons voorbij. Gaza. Alweer? Koffie?


196 slachtoffers, 196 verhalen
Grote gebeurtenissen komen vaak pas tot leven door kleine verhalen. Persoonlijke verhalen. Over mensen. De ramp met vliegtuig MH17 dat boven Oekraïne uit de lucht werd geschoten, was groot nieuws. Omdat er 196 Nederlanders omkwamen, is het in ons land nog steeds nieuws waar het in andere landen al van de krantenpagina’s en uit de journaals is verdwenen. De vreselijke vliegramp hakte er flink in. Zelf luisterde ik met stijgende verbazing naar het steeds toenemend aantal doden. Maar het raakte me pas echt toen journalisten de verhalen van de individuele slachtoffers optekenden. Zoals het AD, dat zich voornam om alle verhalen van de 196 slachtoffers te vertellen. Een prachtig initiatief dat de ramp dichtbij, voelbaar en herkenbaar maakt. Neem het verhaal van Willem (52) uit Nieuwegein die op weg was naar een nieuw leven in Bali. Hij had besloten om bij zijn nieuwe Balinese vriendin te gaan wonen en niet meer terug te keren naar Nederland. Hij keerde nooit terug, maar kwam ook nooit aan in zijn beloofde land. Dit soort kleine verhalen gaven de vliegramp voor mij een gezicht. Een gezicht dat ik altijd zal onthouden, anders dan de vele rampen die ik ook zag op het journaal, maar die nooit persoonlijk werden.

Onderdeel van het verhaal Een andere ramp die in het collectieve geheugen is gegrift, is 9/11. Dit jaar is op de fundamenten van de torens in New York het 9/11 Memorial Museum geopend. Briljant aan dit museum is dat het een beroep doet op dat geheugen, op de verhalen die iedere bezoeker zelf heeft over de aanslag op de Twin Towers. Natuurlijk zijn er veel materialen te zien in het museum, zoals een originele trap van het World Trade Center, het wrak van een brandweerwagen en bebloede naaldhakken van een slachtoffer. Maar al deze gruwelijke details vormen het decor voor datgene waar het werkelijk om gaat: de verhalen van de slachtoffers, nabestaanden, hulpverleners en bezoekers. De verhalen van alle slachtoffers zijn opgetekend en met foto’s krijgen ze een gezicht. Ze komen zelfs tot leven doordat hun laatste berichten op voicemails en antwoordapparaten worden afgespeeld. Een derde van de wereldbevolking zag de aanslagen op de torens live of zag het diezelfde dag in herhaling op tv. Ook die verhalen van bezoekers worden onderdeel van het museum. Bezoekers kunnen hun persoonlijke verhaal over die dag en de impact daarvan op hun leven achterlaten. Het museum toont die ervaringen op een grote wand. Zo wordt iedere bezoeker zelf onderdeel van het grote verhaal.

Persoonlijk
Vaak willen we in onze communicatie veel impact bereiken, maar laten we weinig zien van wie we echt zijn. Worden niet persoonlijk. Niet echt. We zeggen het zelfs letterlijk, vooral in werksituaties, het zakelijk verkeer: het is niet persoonlijk. Rampen doorbreken ons normale ritme en maken dat we iets extra’s geven. Iets meer durven. En dan willen we de verhalen achterhalen. Om te begrijpen, te voelen om zo dichtbij als mogelijk te komen. Het resultaat: mooie, hartverscheurende verhalen met een enorme impact. De organisaties die hun kale kernboodschappen durven weggooien en hun echte verhalen gaan vertellen, zullen werkelijk impact creëren. Het is namelijk wél persoonlijk bedoeld. Altijd.


Reinier Rombouts is senior communicatieadviseur bij Achmea en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b