Presenteren: stap in de rol van de mentor

door Mieke Bouma

Stel… je krijgt het podium. Er is een groep mensen die naar jou komt luisteren. Je bent gevraagd iets te komen vertellen over je dienst of je product, of over jezelf. Er zijn misschien aankondigingen rondgegaan op social media, er zijn affiches gedrukt met jouw naam en foto. Voordat je het podium opgaat, heb je een zendertje gekregen, de techniek is getest Iemand van de organisatie kondigt je aan, het publiek applaudisseert en daar sta je dan. Misschien wat zenuwachtig, maar je bent wel de belangrijkste figuur op dat moment in de zaal en je denkt: kijk, mij eens op dit podium. Ik ben een held!
Maar wacht even… Is dat wel zo?
Natuurlijk is het stoer en dapper dat je daar staat, maar die heldenrol is helaas niet voor jou weggelegd. Ik zal dit uitleggen.

Read more

De 12 oerkarakters van storytelling

Nieuw boek van Mieke Bouma


Archetypes en hun basisplots
Om als schrijver, regisseur, acteur – of wat voor storyteller je ook bent – dynamische en authentieke karakters te creëren is het gebruik van archetypes van onmisbare waarde. Archetypes vind je in bijna alle vormen van literatuur, in mythen, sprookjes en filmscripts. Het zijn herkenbare, universele karaktertypes en symbolen die van alle tijden zijn, steeds weer in unieke vorm opduiken en die verhalen urgentie en diepgang verlenen.
Dit boek behandelt 12 oerkarakters – zoals magiër, nar, koning, wijze, onbevangen kind – universele blauwdrukken die je als schrijver of verhalenmaker kunt gebruiken bij karakter- en plotontwikkeling. Bij de beschrijving van elk archetype volgen opdrachten en oefeningen voor de schrijver. De 12 oerkarakters van storytelling is een vervolg op Storytelling in 12 stappen, op reis met de held, dat in 2010 verscheen en inmiddels al een achtste druk beleeft.
Meer infofragment

De werkelijkheid is slechts een verhaal

Mythisch thema in de film Room

-door Mieke Bouma

Een paar weken geleden zag ik de Canadees-Ierse film ‘Room’ waarin het aangrijpende verhaal wordt verteld van een vijfjarig jongetje – Jack – dat zijn beeld over de werkelijkheid moet bijstellen als hij uit de beklemmende ruimte, waar hij al sinds zijn geboorte met zijn moeder gevangen zit, weet te ontsnappen. Een ogenschijnlijk simpel verhaal, maar met mythische proporties; een film die nog weken nazinderde.

Het verhaal

Jack woont met zijn moeder in een schuur met alleen een dakraam. Zijn moeder is ooit ontvoerd en wordt sindsdien vastgehouden door ‘Old Nick’.  Jack kan maar beter geen vragen stellen over Old Nick, de man die hen af en toe bezoekt, boodschappen brengt en Jack verdwijnt in de kast als Old Nick bij zijn moeder in bed kruipt en dingen met haar doet die ze verschrikkelijk vindt.

Read more

“Leven betekent beginnen”

door Mieke Bouma

… dus laten we beginnen met het vertellen van ons verhaal

We leven in barbaarse tijden, met vreemde en onvoorspelbare ontwikkelingen. Sommige mensen worden er bang van, anderen zeggen dat je je geen zorgen moet maken, dat we in de overgang zitten naar een nieuwe tijd en dat dat nu juist de crisis veroorzaakt. We moeten afscheid nemen van het oude en het nieuwe is niet gevonden. Maar waar zijn we eigenlijk naar toe op weg?

Ik las laatst: veranderen zonder beginsel kan niet. En zo is het. Maar onze eigen premier, de baas van ons land, die ons door de duisternis een weg zou moeten wijzen, heeft geen beginsel, geen visie en daarmee ook geen moreel gezag. ‘Een visie staat alleen maar als een olifant in de weg’, zei hij een tijdje geleden tijdens zijn H.J. Schoo-lezing.

Read more

Over creativiteit, angst en liefde

door Mieke Bouma
Afgelopen vrijdag was ik – en met mij nog meer storytellers – bij de lezing van Elizabeth Gilbert in Paradiso, waar ze sprak over haar nieuwe boek Big Magic. Dit boek is sowieso een aanrader voor storytellers, want het gaat helemaal over hoe je het creatieve leven kunt voeden. Geestig geschreven, heel persoonlijk en inderdaad: dat wonderlijke proces van creativiteit, It’s magic. Wat een leuke, wijze vrouw, die Liz!

Read more

Ik ga op reis, en ik neem mee…

door Mieke Bouma

Over perspectieven en verbeelding

Een parabel:
Twee mannen zitten in een cel. Een grote en een kleine man. De cel is duister. Maar helemaal bovenin bevindt zich een piepklein raampje, met tralies.
Iedere ochtend neemt de grote man de kleine man op zijn schouders zodat de kleine man door het raampje naar buiten kan kijken. En de kleine man vertelt dan wat er allemaal te zien is door het kleine raampje. Hij vertelt over de warm gele gloed van de zomerzon, de kleuren van de herfst, hij beschrijft de stille winterlandschappen, de lammetjes in de lente wei. Hij vertelt over mensen die hij voorbij ziet komen. Jonge mensen, oude mensen. Fietsers, wandelaars. Over liefde, ongelukken en verlangens.
En de grote man luistert en glimlacht.
Op een dag gaat de kleine man dood. (Of hij wordt vrijgelaten, dat doet voor het verhaal niets ter zake.) En vanaf dat moment moet de grote man het zonder hem en zijn verhalen stellen. Hij teert langzaam weg. Een bewaker vraagt hem op een dag wat hem scheelt. De grote man wijst naar het raampje en legt uit dat hij zo graag nog eens naar buiten zou willen kijken. De bewaker brengt hem een laddertje. De grote man beklimt vol verlangen de steilen. Hij kijkt …. en ziet een muur.
Verbeeldingskracht en verlangen
Dit is een klein maar groot verhaal. Het gaat over wat ons in leven houdt en in beweging brengt: perspectief en verbeeldingskracht.
Of zoals Saint Exupéry ooit zo mooi omschreef: ‘Als je een schip wilt bouwen, vraag de mensen dan niet om hout te verzamelen, maar roep in hen het verlangen wakker naar de eindeloze zee.’

Read more

5 veelgemaakte fouten bij corporate stories

– door Mieke Bouma

“Oh, jij bent van de Storytelling Academy? Leuk. Wij doen ook aan storytelling.” Trots vertelt hij dat ze in het bedrijf, waar hij hoofd marketing is, een corporate story ontwikkeld hebben. Ik ben benieuwd, krijg zijn kaartje en beloof hem er naar te kijken.
Als ik later de site opzoek en onder het kopje ‘ons verhaal’ de story lees, moet ik helaas constateren dat er geen sprake is van verhaal. Eerder een opsomming van bedrijfshistorische feiten, foto’s van de oprichters en vervolgens – met mooie plaatjes ondersteund- relaas over Kijk-eens-hoe-goed-wij-zijn-en-hoe-innovatief-ons-product.
Of het nu om verkoop, interne branding, promotie van een nieuw product of het verkopen van je dienst als ZZP’er gaat, een serie gevaren ligt op de loer bij het schrijven van je business-verhaal.

Read more

Waanzin in verhalen

Geen licht zonder duisternis

– door Mieke Bouma

Het thema van de boekenweek dit jaar is ‘waanzin’. Een dankbaar onderwerp als het gaat om het vertellen van verhalen. In bijna alle goed vertelde verhalen zit wel een vorm van waanzin. Dat kan variëren van een beetje verwardheid tot krankzinnigheid. En alles wat daar tussen ligt. We vinden voorbeelden van komische onzinnigheid, narrige grappen, chaotische verwikkelingen, vervreemding, leugens, intriges, onwaarheden, vormen van razernij, jaloezie en woede, dronkenschap, psychische rusteloosheid, illusies, obsessies, wanen, gekte en alle variaties van dien.

Read more

Je suis Charlie… , ét je suis Tarik

Het belang van de heldenmythe in tijden van verwarring

– door Mieke Bouma

In de klassieke heldenmythe reflecteert de gezondheid van de koning of de koningin het welbevinden van een land of koninkrijk.
Als de koning gezond is en de koningin vruchtbaar, is er niets aan de hand, maar als de leider gewond is of ziek, is er een probleem. Om het koninkrijk te helen moet een held erop uit om een heilig object of een medicijn te zoeken, of een heldin moet een bijna onmogelijke opdracht vervullen. Doel is heling en herstel, blokkades verwijderen zodat liefde kan stromen.

The waste land
Op dit moment vertoont onze wereld tekenen van een ziek koninkrijk. Het is het metaforische dorre land, the waste land. Dodelijke virussen, kanker, terrorisme, milieu-crises, economische onzekerheid, persoonlijke wanhoop, frustratie en vervreemding, armoede, miljoenen ontheemden. Al deze ellende reflecteert de staat van onze collectieve ziel. De koning is ziek. Maar wat is er nodig? Naar welk medicijn moeten we als held op zoek? En welke draken vinden we op onze weg?

Betekeniscrisis
Karen Armstrong schrijft in haar nieuwe boek In naam van God, dat we mondiaal lijden aan betekenisloosheid. We hebben te maken met wereldwijde betekeniscrisis.
En ja, je zou kunnen zeggen dat de terreurdaden, maar zelfs ook het kapen van het NOS journaal door een verwarde ziel… de directe gevolgen zijn van deze betekeniscrisis. Waartoe zijn wij op aarde?

Er gebeurde iets opmerkelijks na de terreuraanslag in Parijs. We riepen massaal: ‘je suis Charlie’. Het is net als wat Kennedy destijds zei: ‘Ich bin ein Berliner’. Ik identificeer me, betekent dat. Dat is prachtig, maar natuurlijk zijn we ook Youssef of Achmed. Gisteren las ik: wij zijn allemaal Tarik. JesuisTarik.
De verwarde ziel van Tarik reflecteert onze collectieve ziel.

Multidimensionaal
Wij zijn als mensen multidimensionale wezens. In ons innerlijk koninkrijk huist een veelheid aan stemmen, aspecten, perspectieven en mogelijkheden. Het is de wereld in het klein.
Die aspecten maken soms ruzie en dat kan leiden tot innerlijke conflicten. Soms wordt een aspect diep weggemoffeld, onderdrukt of veracht of verwaarloosd, met alle gevolgen van dien. Soms neemt een bepaalde stem de overhand, voelt zich een hele pief. En daar ergert dat miskende stuk zich weer aan.
Dus ja, ik ben Charlie, maar ik ben ook Tarik en de portier en de politieagent, en de weduwe van… en het hoofd van de veiligheidsdienst…. In mij huist zowel de held als de draak, de heks én het onschuldige prinsesje, the beauty ánd the beast. In mij wonen ze allemaal.

Maar het drama van het leven is dat we die veelheid aan aspecten in ons niet ervaren als zich een probleem aandient. We gaan ons dan onmiddellijk met een deelaspect identificeren. Met Charlie bijvoorbeeld, of juist alleen met zo’n Syrië-ganger. We komen vast te zitten in een beperkt bewustzijn. Het feit dat we – au fond – al die stemmen in ons meedragen zijn, zijn we uit het oog verloren. We worden kleine bange, gefrustreerde, verwaande, arrogante, wanhopige mensjes met opgeblazen ego’s en we zijn onze grootsheid vergeten.

De prins en de draak
De vraag is dus: hoe verhoudt de prins zich tot de draak? Hoe speel ik het spel met mijn innerlijke demonen, mijn gefrustreerde innerlijke terroristen? De muppets op het balkon of de apen op mijn schouder? Wie heeft hier het hoogste woord? Met wie identificeer ik me het meest? Bind ik de strijd aan met dat wat niet in mijn kraam te pas komt? Verstop ik de draak in de kelder? Hak ik hem de kop af? Duw ik de heks de oven in? Of ga ik in dialoog.
Wat is er ten diepste nodig om de zaak te herstellen?

Hier komen verhalen in beeld. Verhalen leren ons hoe we afscheid kunnen nemen van dat beperkte bewustzijn. Daar gaat de klassieke heldenmythe over. Het proces van Ego naar Zelf.

De held bereikt een punt dat hij een grotere versie van zichzelf wordt, wijzer. Hij is over zijn eigen schaduw heen gesprongen, hij heeft tegenstellingen verzoend, obstakels verwijderd die de liefde blokkeerden. Hij laat zien dat het een alles met het ander te maken heeft. Dat de prins en de draak twee kanten van dezelfde medaille zijn.

Puzzel
De wereld van nu lijkt op zo’n puzzel van heel veel stukjes – wel 7 miljard – die allemaal kris kras doorelkaar liggen. Ieder van ons moet op pad om zijn of haar stukje te vinden en dit te plaatsen in het grote geheel. Hiervoor is persoonlijke creatieve inzet nodig, ieders individuele talenten moeten worden benut. Als er genoeg mensen zijn die ‘hun’ stukje vinden en die kunnen plaatsen in het grote geheel, komt dat de wereldpuzzel ten goede.
Zo kunnen we betekenis geven, het plaatje heel maken en het koninkrijk helen.

Maar als we terugschrikken, in de angst schieten, arrogant worden, in onze frustratie blijven steken, of ons steeds maar met een deelaspect identificeren creëren we een gat in de puzzel.

Verhalen leren hoe je dat stukje kunt achterhalen, hoe in je grootsheid kunt stappen, hoe je tegendelen met elkaar kunt verenigen, zodat de liefde kan stromen.

Misschien schiet daarom steeds de strofe uit het gedicht van Rilke me te binnen…

Wellicht is alles wat er aan verschrikking leeft
in diepste wezen wel niets anders dan iets
dat onze liefde nodig heeft

Mieke Bouma is oprichter van de Storytelling Academy en docent/trainer coach op het gebied van storytelling.