Voor het onzekere

Door Yvette Tick
’Waarom heb je nu precies je baan opgezegd?’

We staan samen boven aan de trap. Ik kom net naar boven, mijn collega naar beneden. We leunen over de balustrade die uitkijkt op de grote aula. Beneden ons lopen de laatste leerlingen naar buiten.

Ik vertel hem wat me dwars zit. Over alles wat er onmogelijk wordt gemaakt in het onderwijs. Dat leerlingen zich als mens steeds minder kunnen ontplooien. En ik trouwens ook. Dat ik niet stil kan blijven staan in een omgeving die niet ontwikkelt, of erger nog, naar mijn inzien de verkeerde kant op. Dat ik daar ik ongelukkig van word.

Hij knikt. Herkenbaar. Hij vertelt dat hij ook wel weg zou willen, maar dat hij niet het risico wil lopen werkloos te worden. Dan maar even wat langer uitzitten en een financiële buffer opbouwen. Ik heb zo’n buffer niet. Ik vertel hem dat ik inderdaad snel nieuw werk zal moeten vinden. Maar dat financiële angst mij niet tegenhoudt te kiezen voor mijn geluk. Hij zegt dat hij zich ook heus niet laat tegenhouden door angst, maar waarom niet het zekere voor het onzekere nemen.

Zekerheid wordt vaak gebruikt als graadmeter voor regie over je eigen leven. Je weet waar je aan toe bent. Je hebt het onder controle. Dan ben je succesvol, op weg een held te worden.
Bij de Storytelling Academy werken we met de Reis van de Held van Joseph Campbell. Deze heldenreis is universeel en terug te vinden in ieder verhaal, ieder boek, iedere film. We bestuderen er dan ook een flink aantal. Iets knaagde aan mij, want het echte leven is ten slotte geen sprookje. In het echte leven kun je toch beter het zekere voor het onzekere nemen, zoals mijn collega zei.

Iedereen kan zich waarschijnlijk wel een aantal Helden voor de geest halen. Iedereen kent de verhalen van grote leiders van vroeger en nu. Die van Churchill en Mandela of van Oprah Winfrey en Steve Jobs. Hun grote successen nemen we zelf graag als voorbeeld. Aan de hand daarvan ontwikkelen we een visie en een doel doel en gaan op weg.

Wat de Reis van de Held mij echter liet zien is dat daar altijd een cruciale fase vóór zit. Voor ieder succes bevindt zich een fase van grote onzekerheid over het aangaan van het avontuur. Een avontuur waar je vaak veel meer ‘tegens’ dan ‘voors’ voor kunt bedenken. Het is de noodzakelijke sprong in het diepe, het onbekende. Het loslaten van de kade omdat je anders nooit aan de overkant komt. Dat is eng en druist in tegen al je gevoelens van zekerheid en overleving. Waarom zou je? Je weet ten slotte niet zeker of het je naar een betere situatie zal leiden. Je slaat die fase dan ook als het even kan graag over.

‘Waarom niet het zekere voor het onzekere nemen?’, vroeg mijn collega.

Wat is het zekere eigenlijk? Kan het noodlot je op die kade niet ook gewoon vinden? Als alles hetzelfde blijft, blijf je dan dus ook gelukkig? Storytelling leert mij om mijn leven te zien als een verhaal. Een verhaal waar ik zelf de regie over heb. En dat die regie niets te maken heeft met zekerheid, maar alles met vrijheid. Vrijheid om je eigen verhaal te schrijven. Als Storyteller in opleiding was er voor mij maar één optie.

’Zomaar je baan opzeggen… ik vind het nogal een risico.’ 
Hij draait zich om. ’Ik ga. Blijf jij nog hier? Ik niet hoor, lekker naar huis, ik ben vrij.’ 
Ik kijk hem na terwijl hij de trap afloopt. Dan draai ik me ook om en loop naar mijn volgende afspraak.
Ik glimlach. Ik realiseer me dat hij ongelijk heeft. Hij gaat naar huis.
Maar ik ben vrij.

Yvette Tick was tot vorige week werkzaam in het onderwijs en volgt de leergang tot Chief Storyteller.

narratieve intelligentie

door Mieke Bouma

Ontwikkel je narratieve intelligentie

We leven allemaal ons volstrekt uniek en persoonlijke verhaal en creëren zo onze persoonlijke mythe. Die persoonlijke mythe wordt gevormd door de bagage aan verhalen die we meedragen op onze levensreis.

En die bagage groeit maar door. Hoe ouder we worden, hoe meer we meemaken, hoe groter het arsenaal aan verhalen. Het zijn verhalen die we leven of waardoor we geleefd worden. Verhalen die anderen over ons vertellen of die we zelf vertellen. Verhalen over wanneer de wind mee zit of tegen, verhalen over mentoren, crisismomenten, verhalen over plotselinge schokken, schrik en ontreddering, verhalen over vreugde, liefde en dankbaarheid, verhalen met een les of een inzicht, verhalen over dromen en verlangens.
De rode draad in al deze verhalen vormt ons lot. Het goede nieuws is dat we van dat ogenschijnlijk wispelturig en grillig lot een betekenisvol plot kunnen maken door onze narratieve intelligentie ontwikkelen, door ons bewust te worden van de archetypische patronen en universele verhaallijnen.Narratieve intelligentie zorgt ervoor dat de bagage aan verhalen niet zwaarder wordt, maar lichter. Het leven wordt er leuker van. We ontdekken welke verhalen ons kunnen optillen naar het licht maar ook welke verhalen ons kunnen beschadigen. We ontwikkelen zelfbewustzijn, gaan het leven als betekenisvoller ervaren, onze relaties verbeteren en we doorbreken makkelijker patronen.Narratieve intelligentie doet ons begrijpen dat we met ons unieke verhaal een speciale opdracht hebben. Het is spannend te ontdekken wat die persoonlijke levensmythe eigenlijk is, want daarin zijn ook onze unieke talenten terug te vinden en de bedoeling van ons leven.Aandacht besteden aan de verhalen die we leven en die geleefd worden, is belangrijk werk. Het vinden van je persoonlijke mythe zou in alle domeinen van het dagelijks leven aandacht behoeven.

Gelukkig merken we bij de Storytelling Academy dat steeds meer mensen zich willen zich bekwamen en die narratieve intelligentie willen ontwikkelen en toepassen in hun professionele omgeving.

 

Mentor

Mentorverhalen gevraagd
-door Henk Hofman
“Opa heb je aaaa gedaan?”
“Nee, oeoeoe…”
“Jammer, ik heb aaaa gedaan.”
Deze nogal onbegrijpelijke dialoog werd afgelopen zondag gevoerd door Joep (3 jaar) en mijzelf. We hebben de afspraak dat we hard gaan roepen als we onder een viaduct of door een fietstunnel rijden. Joep en ik gaan regelmatig op stap: op de fiets, wandelend of met de auto. Joep noemt mij zijn grote vriend en ik noem hem ook zo.
Hij is de oudste van 3 kleinzonen.Voordat ik voor mezelf begon om in organisaties met theater- en verhaalmethodieken te werken heb ik lesgegeven op een HBO instelling waar jonge mensen werden opgeleid tot creatief therapeut. In het tweede jaar van de opleiding tot dramatherapeut moesten de studenten een solo spelen over iemand die belangrijk voor hen was of was geweest.
Het was opvallend hoeveel studenten grootouders kozen. Opvallend voor mij althans, want ik heb mijn grootouders niet of nauwelijks gekend en nooit ervaren wat hun invloed kon zijn.Ik herinner me nog ontroerende monologen van mijn studenten.
Nu zou ik die monologen ontmoetingen met de mentor noemen..

In Mieke Bouma’s werkvorm ‘de vertelkoffers’ is één van die koffers gereserveerd voor mentorverhalen. Vorige week zaterdag werkte ik met een beginnende theatergroep die geïmproviseerd theater maakt van de verhalen van mensen uit de zaal. Ik introduceerde de mentorverhalen en weer traden diverse opa’s en oma’s op.

Ik zou graag voor Joep en de andere twee zo’n opa zijn en hoop nog lang bovenstaande geheimzinnige dialogen te voeren.

Ik roep jullie, studenten van de Storytelling Academy, op je mentorverhalen hier te delen en het zal je niet verbazen dat ik vooral geïnteresseerd ben naar de verhalen van en over je grootouders.

Henk Hofman

Over Henk Hofman

De held

Storyteller Martin Bril

Door Reinier Rombouts

Ik denk vaak aan Martin Bril. In april was hij 5 jaar dood. Wanneer wis je het nummer van een dode? Vroeg Bril zich eens af. Waarom denk ik zo vaak aan een dode schrijver die ik persoonlijk niet kende? Is de vraag die ik me soms stel.


Ik ken hem alleen uit zijn verhalen, columns en boeken. Nu ja, alleen. Dat lijkt me voldoende voor een schrijver. En het zijn er een hoop. Die stukjes van Bril. Briljant. Vaak. Soms ook niet. Maar hij leerde me dat overal een verhaal in zit. En dat je kleine gebeurtenissen kunt optillen tot universele, herkenbare thema’s voor iedere lezer.
Bril slaagde erin om met zijn verhalen door te dringen in je brein. Waar het verhaal met je aan de haal gaat. Haakjes van herkenning, aangebracht in stijlvol nonchalante zinnen, zetten je eigen film in beweging (ik houd ook zo van die stad! Ja, dochters, ik weet er alles van! Frankrijk! Dylan!).In alles zit een verhaal. Bril bewees dat elke dag in zijn column. Hij trok het land in en keerde dagelijks terug met een verhaal. Uit dorpen, van pleinen, in steden, op het platteland of enkel een rotonde. Het maakte niet uit, overal viste hij een verhaal op dat verteld moest worden.
Was je er zelf nooit geweest dan zag je het voor je en dacht je: ja, dat stukje Nederland hoort ook bij mij. En was hij in een jou overbekende stad geweest of zelfs in je eigen straat dan dacht je: ja, dat klopt. Goed gezien. Ik zie het nu eigenlijk ook pas.

Hij maakte het persoonlijk. Voor hem, de Nederlanders die figureerden in zijn stukken en voor de lezer. Hij vertelde een verhaal. Zijn verhaal. Over ons. Dat is storytelling voor mij. Storytelling wordt ook weleens omschreven als ‘De reis van de held’. Dat klopt. Die held is Martin Bril. En hij was elke dag op reis.

Reinier Rombouts is senior communicatieadviseur bij Achmea en volgt de leergang Chief Storyteller
https://www.linkedin.com/pub/reinier-rombouts/1/489/89b

Icarus en bescherming uit de Cloud

Hoe Icarus Athene had kunnen bereiken

door Andre Beerten

Met nog vers in het geheugen de driedaagse opleiding tot Apprentice bij de Storytelling Academy zie ik het als mijn plicht bij de eerstvolgende kans een verhaal te brengen.


Er doet zich al snel een gelegenheid voor. Ik heb als beroep informatiebeveiliging en ben lid van de vereniging PvIB (www.pvib.nl). Ik organiseer ook bijeenkomsten voor de leden en verzorg dan de inleiding op de sprekers.

De Cloud als trend
Het onderwerp van een te organiseren de avond is ‘Cloud’ en dan niet in de meteorologische betekenis maar in die van de ICT-diensten: Dropbox, SalesForce en Office365 en zo. Voor informatiebeveiligers is het fenomeen Cloud een zeer problematische koers. Ga maar na…je doet als bedrijf steeds minder je eigen IT. Je laat steeds meer over uit aan standaarddiensten, ergens in de Cloud. Ergens aangesloten op dat alomtegenwoordige internet. De belofte van de Cloud is dat het alle IT sneller, beter maar ook veiliger doet dan oplossingen in eigen huis. De Cloud is ook de belofte voor mobiliteit, samenwerking, altijd en overal je spullen bij de hand. Dus is het een trend. Dus is het de waarheid.

Vertrouwen
Omdat een belofte snel gemaakt is, draait het bij Cloud om vertrouwen. Het vertrouwen dat de beloofde snelheid, flexibiliteit, beschikbaarheid, vertrouwelijkheid (ook wel privacy) ook inderdaad geleverd wordt. De klant wil graag beloofde voordelen consumeren die de leverancier zegt te produceren.
Hoe maak je daar nu een verhaal van .. en óver?
De oplossing is de verbindende ‘vertrouwde derde’ die heeft gezien dat het allemaal waar is wat de Cloud beweert en die dat voor ons ook wel wil verklaren. Ik vertrouw hém en dus ook zijn verhaal over de Cloud waar ik mijn oog op heb laten vallen.

Icarus
Voor mijn inleidende verhaal op de avond ga ik te rade bij de oude Grieken. Die hebben alles al een keer bedacht en dit dus vast ook, dacht ik. Welnu, het vergt wel wat timmer- kunst- en vliegwerk, maar inderdaad, ze hébben er iets over gezegd.
Icarus heette de jongeman die in zee stortte. Dat was niet nodig geweest als hij een Cloud tot zijn beschikking had gehad.
Hij was overmoedig, heet het, maar eigenlijk was hij wanhopig. Zijn vader, Daedalus had in dienst van koning Minos een belangrijk informatieprobleem opgelost, door de Minotaurus te verstoppen in het labyrint op Kreta. Tegelijkertijd was het beest beschikbaar voor zijn moeder, Minos’ vrouw Pasiphae.
Het labyrint als middel voor vertrouwelijkheid en beschikbaarheid staat hier model voor onze IT-oplossingen van vandaag. Deze hebben lang goed gewerkt, maar er zijn beperkingen. Want hoe werk je optimaal samen, hoe ondersteun je mobiliteit en hoe ga je om met de schaarste aan competent personeel om het allemaal in stand te houden? Hier komen de beloften van de Cloud in beeld.

Ontsnappen
Het labyrint verstikte ook de ambities van Icarus, die zijn vleugels wilde uitslaan. Hij wilde mobiliteit, zocht de ruimte. Kreta is immers niet klein, maar toch een eiland. Het vooruitzicht van labyrinten bouwen en onderhouden maakte Icarus wanhopig. Na lang smeken had zijn vader de hulpmiddelen voor een ontsnapping gebouwd en kwam ontsnapping van Kreta dichterbij. Maar Daedalus gebruikte oude technieken voor een nieuwe reis en dat werkt vaak niet. Zo ook hier. Zijn hulpmiddelen zijn te kwetsbaar voor zon en golven, de dreigingen van een reis buiten het labyrint. Geen schaduw en een te vochtige lucht doen de vleugels van was en veren falen.

Vertrouwen
Hoe anders was het Icarus vergaan in een Cloud!
Was hij door een Cloud beschermd geweest tegen de zon, dan had hij Athene bereikt. Dan had hij ook ruim boven de golven kunnen blijven die hem onverbiddelijk naar de diepte zogen. Maar ja, Icarus en zijn vader konden niet beschikken over een Cloud.
Wij kunnen dat wel en dus kunnen wij onze vleugels uitslaan in het vertrouwen beschermd te zijn tegen dreigingen van boven en beneden.

Tot slot
Ik ben het avontuur aangegaan. Ik heb een verhaal gecomponeerd met behulp van de Griekse mythologie en heb daarmee mijn punt gemaakt in de echte wereld. De toehoorders waardeerden het, omdat het een verrassing was, humor bevatte en ‘eens een keer iets anders was’ dan een droge inleiding, serieuze verhalen en een borrel (met bitterballen) na.

Ik blijf het doen, want ik wil meer verhalen vertellen en componeren en ik wil gehoord worden.

Wordt dus vervolgd.


Andre Beerten is Security Expert en volgt de leergang tot Chief Storyteller.

nl.linkedin.com/in/andrebeerten/nl

Wie is hier eigenlijk Chief Storyteller?

–  Mieke Bouma
Een teamleider vroeg mij of ik hem kon helpen met een presentatie. Hij wilde op een zogenaamde heidag zijn toekomstvisie op een bijzondere en persoonlijke manier kwijt: door een verhaal te vertellen. Ik hielp hem daarbij en aan de hand van persoonlijke verhalen uit zijn eigen leven wist hij een pakkende boodschap over te brengen.
Storytelling… een kunst een kunde
Men hing aan zijn lippen en was oprecht geraakt. Ik zat ook in de zaal en zag dat hij twee maal stond ingeroosterd. Ik was benieuwd wat hij na de pauze zou gaan vertellen en was lichtelijk teleurgesteld toen hij toch weer teruggreep op de vertrouwde PowerPoint Presentatie met veel tekst, bullets en grafieken. Kennelijk durfde hij het nog niet aan ook dat gedeelte in een verhaal te verpakken.

Storytelling is een interventie waar men in organisaties schoorvoetend toe over gaat, maar als het erop aan komt, ontbreekt vaak nog de benodigde expertise of men grijpt voor de zekerheid terug op de vertrouwde middelen. Verhalen vertellen, ze componeren en ze doelgericht inzetten vereist behalve de overtuiging dat een goed verhaal werkt, ook kennis en vakmanschap. En daar ontbreekt het over het algemeen aan in organisaties.

Want hoe componeer je een verhaal rond een kernboodschap? Welk verhaal kies je? Hoe bouw je spanning op? Hoe kom je van probleem tot resolutie? Zit er wel een omslagpunt in je verhaal? Wat is de les, het inzicht, de belofte die in je verhaal verpakt zit? Hoe creëer je geloofwaardige helden? Hoe eindig je? Vanuit welk perspectief vertel je het verhaal? Kun je het verhaal los van papier vertellen? En ook: hoe verzamel je verhalen uit de organisatie? Wat zijn handige verhaalinstructies?

Er zijn inmiddels genoeg publicaties verschenen over waarom storytelling werkt. We weten het nu wel: ons brein houdt van verhalen en ons hart ook. Met een goed verhaal kun je mensen ontroeren en in beweging krijgen. Verhalen zorgen voor verbinding, betrokkenheid en ze kunnen een inspirerend punt aan de horizon schetsen. Leiders beginnen in te zien dat een goed verhaal wonderen kan verrichten, marketingafdelingen ontdekken dat ze – om de kernidentiteit te vangen – de verhalen van het eerste uur moeten opdiepen, HRM’ers weten dat ze de cultuur kunnen bekrachtigen door verhalen uit te wisselen.
Maar in de praktijk blijft het vaak bij een terloopse – leuke – interventie. Als puntje bij paaltje komen, kiest men toch maar voor het gemak en de zekerheid voor de vertrouwde oplossingen. Men schakelt het reclamebureau in en die maakt een mooie brochure, of men organiseert een heidag met tapas en drankjes toe en denkt dat het daarmee wel snor zit met de bedrijfscultuur.

Storytelling is meer dan dat. Het is een voortdurend proces van zelfonderzoek. Het vereist daarom niet alleen de bereidwilligheid dat proces aan te gaan, maar er is ook kennis en vakmanschap voor nodig. En het vergt van de betrokkenen voortdurende aandacht.

Daarom beginnen wij met de Storytelling Academy met de leergang Chief Storytelling. We gaan in 2013 mensen opleiden die in organisaties van de hoed en de rand weten. Een soort stamhoofd die de verhalen kent over de geschiedenis van de organisatie, de huidige identiteit weet te doorgronden, mensen op verhaal weet te brengen en die weet wat het punt is aan de horizon waar op af gekoerst wordt. Een centrale figuur die bovendien voldoende narratieve kennis heeft om verhalen te kunnen componeren en te beoordelen.

Een levendig narratief klimaat – een cultuur waar het vertellen van verhalen de gewoonste zaak van de wereld is – versterkt het interne bewustzijn van de corporate identiteit en vergroot de interne levendigheid en aantrekkelijkheid. Dit draagt bij aan een krachtige motivatie van medewerkers en de organisatie gaat een grotere aantrekkingskracht uitoefenen op klanten en andere stakeholders. Haal die vakkennis en vraag je af: Wie is hier eigenlijk de Chief Storyteller?

Tot slot vier tips voor als je als bedrijf daadwerkelijk meer wilt met storytelling:

  1. CHIEF STORYTELLER. Wijs iemand in de organisatie aan met kennis en vakmanschap op het gebied van verhalen of leidt zo iemand op. Bij Nike hebben ze al jaren een Chief Storyteller. Zorg dat deze Chief Storyteller zich ontwikkelt op het gebied van verhalen en dat hij/zij contact houdt met de managers, de afdelingen communicatie, marketing, PR en HRM.
  1. DE CORPORATE STORY. Vertaal bestaande positionering en mission statements in een helder, simpel na te vertellen verhaal, waarin een duidelijke heldenrol is weggelegd. Gebruik dit verhaal – in allerlei variaties – in marketing- en communicatie uitingen, zowel intern als extern. Dat zorgt voor fans en daarmee tot succes. Wees niet bang ook te vertellen over mislukkingen en blunders.
  1. ORGANISEER STORYCIRCLES. Bekrachtig de bedrijfscultuur en organiseer verhaalkringen; begin met het verzamelen van verhalen uit alle lagen van de organisatie. Hoe is het ooit begonnen? Vraag mensen naar hun passie, hun blunders en hun topmomenten.
  1. Kijk regelmatig op www.storytellingacademy.nl voor info over de leergang en andere workshops, trainingen en masterclasses rond storytelling.

 

Chief Storyteller leeft in 3 werelden tegelijk

– door Henk Hofman

Toen ik een titel voor deze blogbijdrage bedacht, moest ik denken aan wat ik Herman Finkers in een van zijn shows heb horen zingen:

‘Aan hij die woont in Knokke, Brugge en Kortrijk.
Weet u wel dat u woont in drie plaatsen tegelijk’.

Ik vind dit onweerstaanbaar grappig. Sommige mensen, zo weet ik uit ervaring, in ’t geheel niet, maar het is wel precies wat een chief Storyteller zou moeten doen. In drie werelden tegelijk leven.Om dit te verduidelijken, maak ik gebruik van de inzichten die door Daniel Ofman en Guust Verpaalen zijn verwoord in het boek ‘HET is niet te geloven’, waarin de auteurs terugkijkend op een succesvol verlopen organisatieverandering zich afvroegen wat nou eigenlijk de factoren waren die dat succes hadden bepaald.

Zij betogen dat alleen die acties en interventies die vanuit het midden van 3 overlappende ‘realiteiten, werelden, dimensies’ plaatsvonden tot resultaten leidden en geïsoleerde acties niet.

Zij beschrijven die werelden als de HET wereld, de WIJ wereld en de IK wereld:


De HET wereld omvat de procedures, de protocollen, de hardware, de tools. Het is voornamelijk de digitale wereld. In deze wereld trachten we de zaken te objectiveren, zodat deze te controleren en herhalen zijn. Data zijn de bronnen van informatie. Hier draait het om INHOUD.

In de WIJ wereld gaat het om cultuur, interactie, sfeer, waarden. Een minder ‘harde’ wereld. De belangrijkste vraag in deze wereld is hoe gaan we met elkaar en onze klanten om? Wat is onze identiteit. Je krijgt informatie door te luisteren naar de verhalen en je verhaal te vertellen. Sleutelwoord is VERHOUDING.

De IK wereld is de subjectieve wereld. Het is onze binnenwereld. Hier onderzoeken we wat ons inspireert, waar we warm voor lopen, waarvoor we verantwoordelijkheid en initiatief willen nemen.
Informatie in deze wereld krijgen we door reflectie en bewustzijnsontwikkeling. Het is ook het domein van onze intuïtie. HOUDING (attitude, intentie) is hier het kernbegrip.

Voor deze blog ga ik niet verder in op de organisatieveranderingsaspecten en de daaraan gekoppelde leiderschaps-, team-, creativiteits- en innovatieontwikkeling. Wel op een uitspraak van Ofman: ‘Alle succesvolle ontwikkelingsprocessen lijken op elkaar in de mate waarop ze een integratie zijn van het Ware (HET), het Goede/Juiste (WIJ) en het Schone (IK), iets waarover Plato langgeleden al sprak.’

Dit beogen wij ook met de opleiding voor Chief Storyteller die we in 2013 gaan starten.

Deze drie invalshoeken zijn nodig, want de kwaliteit en de effectiviteit van de Chief Storyteller in de praktijk is sterk afhankelijk van het bewustzijn van de storyteller en in de mate waarin hij of zij deze 3 werelden in het werk kan integreren.
Immers: als de houding van de verteller niet in overeenstemming is met de inhoud, zal het verhaal eerder mist dan helderheid oproepen. Als er een mooi verhaal is, vanuit een goede intentie, maar er is geen aandacht voor de relatie met de luisteraar, zal het zijn doel voorbijschieten en als je houding weliswaar goed is, evenals de verbinding met de luisteraar maar je verhaal deugt niet, is het resultaat nihil.

De opleiding tot Chief Storytelling zien we dan ook als een persoonlijk ontwikkelingsproces. De titel ‘Chief’ verdien je niet zomaar, je woont uiteindelijk in 3 plaatsen tegelijk.