storytelling nieuws Magie en Meesterschap van verhalen

De zin van storytelling

Door Ignace de Haes
Ignace de Haes is onlangs afgestudeerd als Chief Storytelling met de thesis ‘De zin van storytelling: ”Is het zo simpel dat een bewust gekozen woordvolgorde mijn leven zin kan geven?”’.

Hieronder volgt de eerste pagina van zijn thesis. Als je zijn hele thesis wilt lezen, kun je contact opnemen met I.deHaes@ftr.ru.nl

De zin van storytelling begint met een verhaal
7449310736_f637d5774f_b

Sisyphus riep de toorn der Goden over zich uit. Wat is er gebeurd? Hij is er tussen uitgeknepen zonder zijn vrouw te waarschuwen en aan de noodzakelijke rituelen te voldoen. Hij wilde de rivier de Styx oversteken om zich in het dodenrijk te vervoegen, maar werd tegengehouden door Hermes, de boodschapper van de Goden.
“Ga jij maar terug naar de levenden, neem goed afscheid van je vrouw, laat de dodenrituelen volbrengen en kom dan terug”, zei Hermes namens de Goden. Sisyphus ging terug, maar vond het leven op aarde zo leuk, dat hij er niet aan dacht om contact op te nemen met zijn vrouw.
De Goden kwamen bij elkaar en verzonnen een zware straf voor hem. Griekse Goden zijn heel creatief in het bedenken van straffen. Het moest een volstrekt absurde en zinloze straf worden en ze waren blij met wat ze verzonnen hadden. Er lag een grote steen klaar aan de voet van de berg en Sysiphus moest die steen naar de top van de berg duwen en na lang zwoegen met de top in zicht, viel de steen weer naar beneden. En dit proces herhaalde zich telkens opnieuw. Tot in de eeuwigheid.

We hebben de zin in eigen hand.
De Franse filosoof Albert Camus stelt in zijn werk voortdurend de vraag of het leven zin heeft. Als het leven geen zin zou hebben, dan kun je beter zelfmoord plegen. Het leven heeft alleen al zin, omdat je bestaat. We moeten het leven en de banaliteit daarvan onder ogen zien en zo intens mogelijk proberen te leven. We hebben de zin van het leven in eigen hand, dus doe er wat mee. Hij onderstreept dit met het de Griekse mythe van Sisyphus. Er lijkt niets zinlozer te zijn, dan een steen naar boven te duwen, die vervolgens weer naar beneden valt, maar volgens Camus is Sisyphus gelukkig. Hij weet zijn zinloze werk om te zetten in kracht. Binnen de beperkingen van zijn leven (het rollen van de steen) heeft Sisyphus een zinvol bestaan gevonden. Tijdens het naar beneden wandelen om de steen weer op te halen heeft hij tijd om na te denken. Zo kwam hij tot de conclusie dat hij de goden heeft getrotseerd door niet te doen wat zij hem opgedragen hebben en ondertussen heeft hij door deze straf wel zijn doel bereikt. Doordat de steen tot in de eeuwigheid naar beneden blijft vallen is Sisyphus onsterfelijk geworden evenals de goden zelf. De rivier de Styx hoeft hij niet meer over te steken. Hij hoeft geen afscheid te nemen van zijn vrouw. Zijn noodlot is zijn overwinning geworden, hij sjouwt blijmoedig de steen omhoog.

Camus laat met dit voorbeeld zien wat de zin van storytelling is: door een verhaal anders te interpreteren, krijgt het een totaal andere betekenis, waardoor het leven meer of weer zin krijgt. Zoals ook de volgende zin laat zien, die door een studente is geformuleerd.

Doodlopende weg wordt doorlopende weg
Ik liep hard, maar het was nooit ver genoeg. En op die bijna fatale dag heb ik mijn grootste kwaliteit bijna de das omgedaan: mijn doorzettingsvermogen. Hardlopen was voor mij letterlijk doorlopen en dus letterlijk doodlopen. Deze doodlopende weg heb ik gelukkig kunnen verlaten en ik gebruik de eigen ervaring om anderen te laten zien dat elke weg zin heeft en nooit doodlopend hoeft te zijn, maar doorlopend is.

Voor de duidelijkheid: ik heb het over twee soorten 'zin'. De eerste zin is een geheel van een verzameling woorden dat beëindigd wordt met een punt. Meerdere zinnen vormen een verhaal. Wat de tweede soort zin is, is moeilijker te beantwoorden. Daar zijn filosofen, theologen en andere wetenschappers het niet over eens. Ik neem Albert Camus en Jean Paul Sartre als uitgangspunt.

Wat de mens is, blijkt uit zijn zinnen
Er bestaat geen zin op zich, omdat zin niet vooraf gegeven is. Er is volgens Sartre geen zin die aan het leven voorafgaat en waaraan de mens zich te conformeren heeft. Met andere woorden de mens schept zijn eigen werkelijkheid; je moet zelf actief op zoek naar zin en dat is een enorme verantwoordelijkheid. Door keuzes die jezelf maakt, kun je zelf zin geven aan het leven; het is de zin die je er zelf aan geeft (zingeving door middel van zinnen). Wat de mens is, blijkt uit zijn of haar zinnen. Volgens Joseph Campbell vertellen mensen overal ter wereld dezelfde verhalen. Alleen in uiterlijke vorm verschillen de verhalen, omdat afhankelijk van de culturele context verschillende symbolen worden gebruikt. De verhalen worden gebruikt voor overgangsrituelen. Het verhaal heeft volgens Campbell als doel om mensen na een beproeving te helpen over transformatiedrempels te stappen en ze als zodanig een nieuw perspectief aan te bieden. In iedere mythe komt hetzelfde patroon naar voren: de hoofdpersoon wordt opgeroepen tot avontuur, de held gaat op reis, komt moeilijkheden tegen en stapt over een grens een andere wereld binnen. Sisyphus gaat op avontuur door niet terug te keren naar het dodenrijk en rolt vervolgens blijmoedig de steen omhoog.

En dat is precies de zin van storytelling: via verhalen een nieuwe wereld binnenstappen. De verhalen worden gemaakt door zinnen. Mooie zinnen maken een mooi verhaal.


ignacedehaes

Ignace de Haes is careerservice officer bij de Faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit en volgde de opleiding tot Chief Storyteller bij de Storytelling Academy. I.deHaes@ftr.ru.nl

blog comments powered by Disqus

© 2014 storytellingacademy Contact